Musul İstanbul Bağdat Arasında Bir Müzik Köprüsü Musullu Hafız Osman

Yazarlar

  • Türkan Uymaz Dokuz Eylül Üniversitesi

Anahtar Kelimeler:

Klasik Türk Müziği- Türk Tasavvuf Müziği- Hafızlık- Musullu Osman- Zekai Dede

Özet

Tasavvuf, edebiyat, musiki ve kıraat ilimlerinin birbiriyle olan organik bağının önemli bir temsilcisi olan Hafız Osman Efendi, İstanbul ve Arap ülkeleri arasında müzikal etkileşimi sağlamış önemli bir figürdür. Araştırmalarımız neticesinde Musullu Hafız Osman hakkında yazılmış müstakil bir akademik makaleye rastlanılamamıştır. Görme engelli, farklı kültürde yetişen, farklı bir millete mensup bir birey olarak Osman Dede’nin Türk musikisine hizmetleri ve önemi vurgulanarak, hayatına dair anekdotlarla başarılarının günümüz sanatkârlarınca anlaşılması ve çok yönlü kimliği ile ortaya koyduğu çalışmalarının tanıtılması amaçlanmıştır.

Musullu Hafız Osman Efendi’nin yaşadığı dönem, sanat çevresi, hocaları, talebeleri, seyahatleri incelenmiştir. Bu incelemeler neticesinde Hafız Osman’ın Türk müzik kültürüne etkileri saptanmıştır. Bu makalede ortaya konan bilgiler Osman Dede’nin sanatkâr ve münevver kimliğinin, manevi olgunluğunun, eserlerinin, geliştirdiği kendine has musiki icra üslubunun, mücadeleci ve azimli yönlerinin gelecek kuşaklara örnek olması bakımından önem taşımaktadır.

Musullu Hafız Osman özelinde Türk müziği eğitiminde sağlam bir ekolden gelen ve meşk sistemiyle yetişen sanatkârların geldiği nokta vurgulanmıştır.

Hafız Osman Efendi, Türk müziğiyle Arap müziği arasında bir köprü olduğu kadar, Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiş döneminin de sanatsal simgelerindendir. Bu sancılı dönemin şartlarına rağmen ne kadar üretken ve azimli bir sanatkâr olduğu ortaya konmuştur.

Musullu Osman Efendi, musiki ve kıraat ilimlerinde taklitten tahkike bir yol olduğunun ispatı olan müzik üstatlarındandır. Bu makalede, taklit ve özenti aşamasında kalmadan kendi müzikal kimliğini keşfetmenin, geleneğe bağlı kalmak suretiyle, bir tekrarcı olmadan, geleneği içinden yenileştiren, kendine has bir üslup geliştirmenin mümkün olduğunu göstermesi bakımından Musullu Osman Efendi’nin önemli bir örnek olduğu anlatılmıştır.

Osman Efendi, türü ayırt edici üslubun da en önemli temsilcilerindendir. Arap kökenli olmasına rağmen bestelediği Türk musikisi eserlerinde klasik Türk musikisi geleneğine bağlı kalmıştır. Ama Musul’da yaptığı müziklerde tam bir Arap müzisyen olmanın hakkını vermiştir. Kur’an-ı Kerim okuyuşunda da Musul’da bu konuda son derece usta bir eğitimci haline gelmiş olmasına rağmen, İstanbul usulü Kur’an tilavetini öğrenecek ve benimseyecek kadar bulunduğu kültüre sevgi ve saygı duymuştur. Bu hususun da; Türkiye’de yetiştiği halde, Arap üslubuna özenip İstanbul usulü Kur’an tilavetini reddeden bazı hafız adayları tarafından örnek alınması gerektiğinin anlaşılması hedeflenmektedir. Çünkü her kültürün genetik kodlarla, toplumsal karakteriyle, estetik algısıyla, milli musikisiyle, dili, konuşma tavrı ve ağız yapısıyla şekillendirdiği sosyal ve bilişsel kendine has dil ve müzik geleneği olmalıdır.

İndir

Yayınlanmış

20.12.2022

Nasıl Atıf Yapılır

Uymaz, T. (2022). Musul İstanbul Bağdat Arasında Bir Müzik Köprüsü Musullu Hafız Osman. Uluslararası Sanat Tasarım Ve Eğitim Dergisi, 3(3), 18–33. Geliş tarihi gönderen http://sanatvetasarim.com/index.php/sanatvetasarim/article/view/6